Sprookjes zijn voor kinderen. Toch?

Mmmmmm.... Niet helemaal ;-)

Sprookjes, fabels, parabels, mythen, sagen en legendes bestaan al zolang mensen verhalen vertellen. Lang voordat we psychologie, pedagogie of psychotherapie als wetenschappelijke disciplines kenden, gebruikten mensen verhalen om kennis, waarden, ervaringen en levenslessen door te geven.

Verhalen hielpen mensen begrijpen wat moeilijk rechtstreeks uit te leggen was. Ze brachten thema’s als verlies, angst, moed, liefde, identiteit, verbondenheid en verandering in een vorm die mensen konden onthouden, doorvertellen en op hun eigen leven betrekken.

Maar werkt dat ook therapeutisch?

Ja. En dat stuk is niét magisch.

De psychologie van verhalen en metaforen is inmiddels een serieus onderzoeksgebied. Een verhaal kan namelijk iets doen wat een rechtstreekse uitleg soms niet kan.

Wanneer we een verhaal lezen, luisteren of ons erin verplaatsen, verwerken we niet alleen de letterlijke informatie. We vormen mentale beelden, leven mee met personages en verbinden wat er gebeurt met onze eigen ervaringen.

Een metafoor als “je draagt een zware rugzak” is bijvoorbeeld geen diagnose en geen kant-en-klare oplossing. Maar ze kan iemand wel helpen om een ervaring vanuit een ander perspectief te bekijken.

Dat is precies waarom metaforen zo vaak worden gebruikt. Ze geven abstracte of moeilijk grijpbare ervaringen een concrete vorm. Angst kan een alarm worden. Een vastgeroest patroon kan een spoor worden. Grenzen kunnen een deur worden. Een oude overtuiging kan een bril worden waardoor je naar de wereld kijkt.

Zo’n metafoor kan een ingang bieden om iets te onderzoeken wat moeilijk rechtstreeks onder woorden te brengen is.

Het samen onderzoeken en verder uitwerken van metaforen brengt positieve uitkomsten, met name met meer cognitieve betrokkenheid.

En juist dát maakt verhalen interessant.

Een verhaal laat ruimte.

Je hoeft niet te zeggen: “Dit gaat over jou.”

Je kunt een personage laten verdwalen, bang zijn, zoeken, vallen, veranderen of opnieuw beginnen. En ondertussen kan de lezer zelf betekenis geven aan wat hij herkent.

Het personage neemt even jouw plaats in. De metafoor geeft woorden aan wat moeilijk te zeggen is. Het verhaal creëert afstand, waardoor je soms juist dichter bij jezelf kunt komen.

#Vleugelverhalen zijn geen sprookjes voor kinderen. Ze zijn verhalen voor mensen. Grote en kleine mensen, en grote mensen die kleine mensjes in zich hebben.

Voor volwassenen die soms even afstand nodig hebben om dichter bij zichzelf te komen. Voor wie niet altijd geholpen is met nog meer uitleg, analyse of advies. Voor wie iets wil voelen, onderzoeken of herkennen zonder dat het meteen helemaal uitgelegd hoeft te worden.

Ze kunnen een metafoor aanreiken voor iets waar je zelf nog geen woorden voor had. Een personage kan een stukje van jezelf zichtbaar maken. Een situatie kan een nieuw perspectief openen. Een zin kan blijven hangen en pas uren, dagen of weken later betekenis krijgen.

Sometimes we need fantasy to survive reality

Voor het deel in jou dat misschien allang weet dat er iets mag veranderen, maar nog een verhaal nodig heeft om het te durven zien ;-)